DEVENTER - Eind 2006 heeft ECM een onderzoek gedaan naar de mening van Nederlandse christenen over gemeentestichten. In de afgelopen jaren groeit in Nederland de aandacht voor het stichten van nieuwe gemeenten. Zo zijn bijvoorbeeld de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt en de Christelijke gereformeerde kerken actief in het stichten van nieuwe gemeenten in Amsterdam en Rotterdam. Uit het onderzoek van ECM blijkt dat er weinig kennis is over gemeentestichten. Nederlandse christenen zijn hierover vaak bevooroordeeld.

Het onderzoek, gehouden in opdracht van ECM door Esther Palsma, een student van de Christelijke Hogeschool Ede, is uitgevoerd in het najaar van 2006 onder Nederlandse christenen.Alhoewel de meeste Nederlandse christenen vaak wel voorbeelden kunnen noemen van nieuw gestichte gemeenten, blijkt toch dat er vaak beperkte kennis aanwezig is van de praktijk van het stichten van gemeenten.

zendingsopdracht
Het stichten van gemeenten is een missionaire strategie, aldus Palsma. Bedoeld wordt dat er door het stichten van nieuwe gemeenten mensen aangesproken worden die door bestaande of ‘traditionele’ kerken niet bereikt worden. Deze nieuwe gemeenten zijn sterk aangepast of vallen onder de context van de doelgroep. Uit het onderzoek van ECM blijkt dat gemeentestichten niet direct herkend wordt als een missionaire strategie. Veel respondenten brengen het stichten van nieuwe gemeenten niet in verband met de zendingsopdracht van de kerk.

verbetering bestaande kerken
Uit het onderzoek blijkt verder dat Nederlandse christenen evangelisatie en zending niet als de prioriteiten voor de kerk beschouwen. Als gevraagd wordt naar taken van de kerk, dan wordt daarbij pas in de vierde of vijfde plaats evangelisatie genoemd en in zevende plaats zending en missionair werk. Geestelijke groei van gemeenteleden wordt belangrijker gevonden dan groei in aantal gemeenteleden.Ook vindt de meerderheid van de Nederlandse christenen dat er voldoende kerken zijn in Nederland. Dat in de eerste plaats gewerkt moet worden aan de verbetering van deze bestaande kerken, voordat er nieuwe gemeenten worden gesticht.

Reformatorische christenen (GKV, PKN en CGK) blijken kritischer te staan tegenover het stichten van nieuwe gemeenten dan evangelische christenen. Zo zijn respondenten uit deze gemeenten het minder vaak eens met stellingen als “Een gemeente is pas echt gezond als zij nieuwe gemeenten sticht” of “Iedere gemeente moet een nieuwe gemeente stichten”. En zijn het juist erg eens met de stelling ”In Europa hebben we betere kerken nodig, niet meer kerken”.

Speciaal is onderzocht wat de mening is van voorgangers en kerkleiders. De oordelen binnen deze groep over gemeenten stichten blijken niet veel af te wijken van die van ‘gewone’ gemeenteleden.

Het beeld van gemeenten stichten is volgens dit onderzoek bij Nederlandse christenen niet altijd positief. Van gemeentestichten wordt nogal eens beweerd dat het eenmansacties zijn van activistische en idealistische pioniers, die in bestaande gemeenten niet kunnen aarden. Belangrijk wordt dan ook gevonden dat bij het stichten van nieuwe gemeenten rekening wordt gehouden en als het even kan samenwerking wordt gezocht met bestaande gemeenten.

Ondanks hun kritische houding komen respondenten bij het formuleren van een definitie van gemeentestichting niet veel verder dan ‘het creëren van nieuwe gemeenschappen’.

Voor ECM, zelf een gemeentestichtende organisatie in Europa, zijn de resultaten een bevestiging van een indruk die de organisatie had. Veel gemeenten en kerkleiders zijn in de eerste plaats bezig met het continueren van hun bestaande gemeente. De meeste kerken komen nauwelijks verder dan dat. Als gemeenten al missionair willen zijn, dan ontbreekt het vaak aan kennis, creativiteit en geschikte mensen die dit zouden kunnen uitvoeren. Gemeentestichters die met ECM werken bij het stichten van gemeenten werken altijd in teams van meerdere, deskundige personen. Er wordt altijd samengewerkt met bestaande gemeenten in een land en lokaal aanwezige gelovigen. ECM ziet dan ook na dit onderzoek niet de noodzaak de praktijk van gemeentenstichten aan te pakken, maar wel betere voorlichting hierover te geven bij haar achterban.